PHILOLOGIA CLASSICA

Сайт кафедры классической филологии БГУ

Кафедра классической филологии БГУ

Крылатые выражения и пословицы

1100+ лацінскіх прыказак і крылатых выразаў

Спампаваць:
pdfrar

1. A cane non magno saepe ingens aper tenētur. Маленькі сабачка часта стрымлівае вялізнага дзіка.

2. A contrario. Даводзіць ад процілеглага.

3. A linea. З новага радку.

4. A majōre bovi discit arāre minor. У старога/старэйшага вала вучыцца араць малады/малодшы.

5. A pedĭbus usque ad caput. З ног да галавы.

6. A posteriōri. Зыходзячы з досведу, на падставе досведу.

7. A prima facie. На першы погляд.

8. A priōri. Загадзя, да досведу, незалежна ад досведу.

9. A solis ortu usque ad occāsum. Ад усходу сонца да захаду.

10. Ab absurdo. Ад процілеглага (метад доказу).

11. Ab aqua silente cave. Сцеражыся ціхай вады.

12. Ab equis ad asĭnos. З коней у аслы.

13. Ab exteriorĭbus ad interiōra. Ад знешняга да нутранага.

14. Ab hoc et ab hoc. Так і сяк, без сэнсу, дарэчы і недарэчы.

15. Ab imo pectŏre. Шчыра, ад душы.

16. Ab incunabŭlis. З калыскі, ад самога пачатку.

17. Ab initio. З узнікнення, ад пачатку.

18. Ab origĭne. Ад самога пачатку, з азоў.

19. Ab ovo usque ad mala. Ад пачатку да канца (Гарацый) (літ.: ад яйка да яблыкаў; у рымлянаў абед пачынаўся з яек, а заканчваўся яблыкамі).

20. Ab ovo. Ад пачатку (літ.: з яйка).

21. Ab urbe condĭta. Ад заснавання Рыму.

22. Abdūcet praedam, qui accurrit prior. Панясе здабычу той, хто прыбег першым.

23. Abiit, excessit, evāsit, erūpit. Уцёк, схаваўся, выратаваўся, збег (Цыцэрон).

24. Ablue, pecte canem, canis est et permănet idem. Памый, прычашы сабаку, усё ж сабака ёсць і сабакам застанецца.

25. Absque omni exceptiōne. Без усялякага сумнення.

26. Abūsus in Baccho. Злоўжыванне віном.

27. Acta diurna. Падзеі дня, хроніка.

28. Actam rem agĕre. Рабіць зробленую справу.

29. Actum atque tractātum. Зроблена і абмеркавана.

30. Ad absurdum. Прыйсці да бязглуздай высновы.

31. Ad cogitandum et agendum homo natus est. Чалавек народжаны для думкі і дзеяння.

32. Ad disputandum. Для абмеркавання.

33. Ad duo festīnans neutrum bene peregĕris. Робячы дзве справы спехам, ніводнай добра не зробіш.

34. Ad exemplum. Па шаблону; для прыклада.

35. Ad extra. Да крайняй ступені.

36. Ad fontes. Звяртацца да крыніцаў, да арыгіналаў.

37. Ad gloriam. Ва хвалу.

38. Ad hoc. Да гэтага, для дадзенага выпадку, для гэтай мэты.

39. Ad homĭnem. У дачыненні да чалавека.

40. Ad honōres. Дзеля пашаны.

41. Ad infinītum. Да бясконцасці, без канца.

42. Ad instantiam. Па хадайніцтву.

43. Ad Kalendas Graecas. На невядомы тэрмін, ніколі (літ.: да грэцкіх календаў, якіх у грэкаў не было).

44. Ad libĭtum. Па жаданні, на выбар.

45. Ad littĕram. Літаральна.

46. Ad meliōrem. Да лепшага.

47. Ad memorandum. Для памяці.

48. Ad notam. Да ўвагі.

49. Ad notanda. Варта заўважыць.

50. Ad notāta. Заўвага, нататка.

51. Ad patres. Да прашчураў, памерці.

52. Ad poenitendum propĕrat, cito qui judĭcat. Хто хутка вырашае, хутка каецца.

53. Ad primos ictus non corruit ardua quercus. Ад першага ўдару не падае высокі дуб.

54. Ad referendum. Для дакладу.

55. Ad rem. Да справы.

56. Ad res portandas asĭni vocitantur ad aulam. Аслоў клічуць на двор для перавозкі цяжару.

57. Ad tertium. Па-трэцяе.

58. Ad unguem. Дакладна.

59. Ad usum externum. Для вонкавага ўжывання.

60. Ad usum internum. Для ўнутранага ўжывання.

61. Ad usum proprium. Для ўласнага карыстання.

62. Ad usum. Для карыстання, для ўжывання.

63. Ad valōrem. Па вартасці.

64. Ad vocem. Дарэчы заўважыць.

65. Aede tua magnus, aliēna sis velut agnus. У сваёй хаце будзь гаспадаром, а ў чужой — ягнём.

66. Aedis apud postes canis est magis acer (asper) in hospes. Каля вушака сабака мацней брэша на чужых людзей.

67. Aequo anĭmo qui malis miscētur, est malus. Хто спакойна сыходзіцца з благімі людзьмі, той сам благі.

68. Aequo anĭmo. Абыякава, цярпліва.

69. Aes debitōrem leve, grave inimīcum facit. Невялікі доўг робіць даўжніком, а вялікі — ворагам.

70. Aes partum scelĕre solet aera decem removēre. Грошы, набытыя злачынным шляхам, эвычайна прыносяць дзесяцікратныя страты.

71. Aethiŏpem lavāre. Мыць эфіопа.

72. Alea jacta est. Выбар зроблены; рашэнне прынята (Юлій Цэзар).

73. Alias. Па-іншаму, інакш, акрамя таго.

74. Alĭbi. У іншым месцы.

75. Aliēna vitia in ocŭlis habēmus, а tergo nostra sunt. Чужыя заганы ў нас на вачох, нашыя за плячыма.

76. Alma mater. Кормячая маці (аб навучальнай установе).

77. Alter ego. Мой двайнік, іншы я.

78. Altĕra pars. Іншы (процілеглы) бок.

79. Amantium irae amōris integratio est. Сваркі закаханых — узнаўленне кахання.

80. Amāre et sapĕre vix Deo concedĭtur. Кахаць і быць мудрым наўрад ці і Богу магчыма.

81. Amat victoria curam. Перамога любіць клопат.

82. Amĭcus certus in re incerta cernĭtur. Сапраўдны сябар пазнаецца ў бядзе.

83. Amīcus humāni genĕris. Сябар роду чалавечага.

84. Amīcus Plato, sed magis amīca verĭtas. Платон мне сябар, але праўда даражэй; праўда па-над усім (Арыстоцель).

85. Amīcus stultōrum simĭlis efficiētur. Сябар дурняў зробіцца падобным да іх.

86. Amissum, quod nescĭtur non amittĭtur. Не ведаць аб се — значыць не губляць.

87. Amor timēre nemĭnem verus potest. Сапраўднае каханне нічога не баіцца.

88. Amor tussisque non celantur. Каханне ды кашаль не схаваеш.

89. Anĭma esuriens etiam amārum pro dulci sumit. Галодны нават горкае прымае за салодкае.

90. Anĭma satur calcat favum. Сытая душа топча мёд.

91. Anĭmum debēre. Завінаваціцца душой.

92. Anĭmus in pedes decĭdit. Душа ў пяткі пайшла.

93. Anni currentis (а. c.). Гэтага (бягучага) года.

94. Anni futūri (а. f.). Наступнага года.

95. Annōsa vulpes haud [facĭle] capĭtur laqueo. Старая ліса не [лёгка] трапляе ў пастку.

96. Ante barbam doces senes. Яшчэ барада не вырасла, а ты старых вучыш.

97. Ante tubam trepĭdas. Дрыжыш яшчэ да гука трубы.

98. Ante volāre cave, quam procrescant tibi pennae. Сцеражыся лётаць, перш чым у цябе вырастуць крылы.

99. Antīquo more. Па старадаўнім звычаі.

100. Aquam in mortario tundĕre. Ваду ў ступе таўчы.

101. Aquam turbāre dedĕcet, ne pura tibi desit. Не прыстала муціць ваду, каб чыстай табе хапіла.

102. Aquas cinĕri infundĕre. Ліць ваду ў попел.

103. Aquĭla non genĕrat columbam. Арол не нараджае голуба.

104. Arbor mala, mala mala. Благая яблыня — благія яблыкі.

105. Arbor vitae. Дрэва жыцця.

106. Arbŏre fructu cognosсĭtur. Дрэва пазнаюць па плодзе.

107. Arcădes ambo. Абодва аркадцы. Абодва з Аркадзіі.

108. Ardea culpat aquas, quia nescit nare per illas. Чапля абвінавачвае ваду, таму што не ўмее плаваць.

109. Argenteis hastis pugnāre. Змагацца срэбнымі дзідамі.

110. Argumentum ad ignorantiam. Доказ, разлічаны на недасведчанасць субяседніка.

111. Arrogantia facit stultum. Ганарыстасць робіць дурным.

112. Ars longa, vita brevis est. Прастора навукі бязмежная, а жыццё кароткае; мастацтва даўгавечнае, жыццё кароткае (Гіпакрат).

113. Ars nemĭnem gravat. Рамяство нікому не ў цяжар.

114. Ars optĭmum viatĭcum. Рамяство — лепшы памочнік у дарозе.

115. Ars Phoebea. Сонечнае мастацтва.

116. Arte et humanitāte, labōre et scientia. Мастацтвам і чалавекалюбствам, працай і ведамі.

117. Arte. Па-майстэрску.

118. Artifĭcem commendat opus. Твор хваліць майстра.

119. Asĭnos non curo. На аслоў не звяртаю ўвагі.

120. Asĭnus ad lyram. Асёл аб ліры [мяркуе, судзіць].

121. Asĭnus asinōrum in saecŭla saeculōrum. Асёл з аслоў на векі вечныя.

122. Asĭnus in paleas incĭdit. І асёл можа натрапіць на мякіну.

123. Audāces fortūna juvat. Смелым лёс дапамагае (Вяргілій).

124. Audi multa, loquĕre pauca. Слухай многа, гавары мала.

125. Audi, cerne, tace, si vis vivĕre cum pace. Слухай, прымячай, маўчы, калі хочаш жыць у згодзе.

126. Audiātur et altĕra pars. Варта паслухаць і процілеглы бок.

127. Auferte malum ex vobis. Выкараніце зло з асяроддзя вашага.

128. Aurea mediocrĭtas. Залатая сярэдзіна.

129. Auro quaque janua pandĭtur. Любыя дзверы адчыняюцца золатам.

130. Aurōra musis amīca (est). Аўрора — сяброўка музам (г.зн. ранішнія гадзіны спрыяльныя для заняткаў навукамі і мастацтвам).

131. Aurеа mediocrĭtas. Залатая сярэдзіна.

132. Ausculta et perpende. Слухай [што гаворыць іншы] і ўзважвай.

133. Auscultāre disce. Вучыся (уважліва) слухаць.

134. Aut Caesar, aut nihil. Альбо Цэзар, альбо нішто.

135. Aut ne tentāris, aut perfĭce. Альбо не бярыся, альбо даводзь да канца.

136. Aut vincĕre, aut mori. Перамога або смерць; перамагчы або памерці.

138. Auxilia humilia firma consensus facit. Згода робіць моцнай слабую дапамогу.

139. Avis rаrа. Рэдкая птушка.

140. Aрertо libro. З чыстага аркуша; без падрыхтоўкі.

141. Barba tenus sapiens. Мудры толькі барадой/па барадзе.

142. Beāta stultitia. Блажэнная недарэчнасць.

143. Beatitūdo nоn est virtūtis praemium, sed ipsa virtus. Шчасце не ва ўзнагародзе за адвагу, а ў самой адвазе (Спіноза).

144. Bella gerunt mures, ubi cattum non habet aedes. Мышы ваююць, калі ў хаце няма ката.

145. Bellum frigĭdum. Халодная вайна.

146. Bene merenti bene profuĕrit, male merenti par erit. Таму, хто сее дабро, адплацяць дабром, хто сее зло — злом.

147. Benedicĭte! У добрую гадзіну!

148. Benevŏlus anĭmus maxĭma est cognatio. Добразычлівы чалавек — самы блізкі родзіч.

149. Bis dat, qui cito dat. Хто хутка дае, той удвая дае (Публілій Сір).

150. Bis. Двойчы.

151. Blanda patrum reprŏbos (segnes) facit indulgentia natos. Сляпая любоў бацькоў разбэшчвае дзяцей.

152. Bona fama est altĕrum patrimonium. Добрая слава — другая спадчына.

153. Bona opinio homĭnum tutior pecunia est. Добрая думка людзей больш трывалая, чым грошы.

154. Bona valetūdo melior est quam maxĭmae divitiae. Добрае здароўе лепш за самае вялікае багацце.

155. Bonōrum vita vacua est metu. Жыццё сумленных людзей свабоднае ад страху.

156. Bonos mores corrumpunt congressus mali. Благія сувязі псуюць добрыя норавы.

157. Bonum est etiam bona verba inimīcis reddĕre. Добра нават ворагу сказаць прыемнае слова.

158. Bonum initium est dimidium facti. Добры пачатак — палова справы.

159. Bonus dux bonum reddit comĭtem. Пры добрым правадніку — добры спадарожнік.

160. Bonа fide. Даверліва, шчыра.

161. Bonа mente. З добрымі намерамі.

162. Bos ad aquam tractus non vult potāre coactus. Гані вала хоць да ракі — сілаю/сілком ваду піць не будзе.

163. Brevi manu. Без фармальнасцей (літ.: кароткаю рукою).

164. Brevis esse labōro, obscūrus fiо. Калі я спрабую быць кароткім, я раблюся незразумелым.

165. Caecus non judĭcat de colōre. Сляпы не судзіць аб колеры.

166. Caecus si caeco ducātum praestet, ambo in foveam cadunt. Калі сляпы сляпому паказвае накірунак, то абодва падаюць у яму.

167. Calamitāte doctus sum. [Я] навучаны горам.

168. Calles antīquos serves vetĕres et amīcos. Беражы старыя сцежкі і старых сяброў.

169. Camēlus desidĕrans cornua, etiam aures perdĭdit. Вярблюд, імкнучыся набыць рогі, страціў нават вушы.

170. Cancrum recta ingrĕdi doces. Вучыць рака ісці наперад.

171. Canit avis quaevis sicut rostrum sibi crevit. Кожная птушка так спявае, як у яе дзюба расце.

172. Capiat, qui сарĕrе potest. Лаві, хто можа злавіць.

173. Carpe diem. Лаві дзень; карыстайся кожным днём (Гарацый).

174. Castigāre ridendo mores. Смехам выпраўляць норавы.

175. Casu. Выпадкова.

176. Casus belli. Нагода да вайны.

177. Casus. Выпадак.

178. Cattus amat piscem, sed non vult tingĕre plantam. Кот любіць рыбу, але не жадае мачыць лапы.

179. Causa causālis. Прычына прычынаў; галоўная прычына.

180. Cautus enim metuit foveam lupus. Асцярожны воўк баіцца ямы.

181. Cave amīcum credas, nisi quem probavĕris. Не лічы кагосьці сябрам, пакуль яго не выпрабаваў.

182. Cave canem. Сцеражыся сабакі (г.зн. будзь асцярожным, уважлівым).

183. Cave ne quidquam incipias, quod post poeniteat. Не пачынай таго, у чым пазней будзеш раскайвацца.

184. Cave tibi a cane muto et aqua silente. Сцеражыся ціхага сабакі і спакойнай вады.

185. Cave! Будзь асцярожны!

186. Cena comēsa venīre. Прыходзіць пасля абеду.

187. Cetĕris parĭbus. Пры іншых роўных умовах.

188. Cetĕrа desiderantur. Аб астатнім застаецца толькі жадаць.

189. Chirurgus mente prius et ocŭlis agat, quam armāta manu. Хай хірург перш за ўсё дзейнічае розумам і вачыма, а потым узброенай (скальпелем) рукою.

190. Cicātrix conscientiae pro vulnĕre est. Раны сумлення не загойваюцца.

191. Circŭlus vitiōsus. Заганнае кола.

192. Cis. Па гэту старану.

193. Citāto loсо. У цытаваным месцы, там сама.

194. Citius venit malum quam revertĭtur. Бяда хутчэй прыходзіць, чым адыходзіць.

195. Citius, altius, fortius! Хутчэй, вышэй, дужэй!

196. Cito rumpes arcum, semper si tensum habuĕris. Хутка лук зломіш, калі яго заўсёды нацягнутым будзеш трымаць.

197. Clara pacta claros faciunt amīcos. Ясныя ўмовы ствараюць добрых сяброў.

198. Claude os, apĕri ocŭlos. Закрый рот, адкрый вочы.

199. Claudi vicīnus claudĭcat ipse brevi. Сусед кульгавага сам у хуткім часе пачынае кульгаць.

200. Cogitāto quam longa sit hiems. Думай наперад, якая працяглая зіма.

201. Cogĭto, ergo sum. Я думаю, такім чынам, існую (Дэкарт).

202. Cognomĭne. Па прызначэнні.

203. Cognosce te ipsum. Спазнай самога сябе.

204. Colŭbra restem non parit. Змяя вяроўкі не нараджае.

205. Columba non genĕrat aquĭlam. Гб не нараджае арла.

206. Comae stetērunt. Валасы ўзняліся.

207. Comes facundus in via pro vehicŭlo est. Красамоўны спадарожнік у дарозе — той жа экіпаж.

208. Commenti fit opus ad deitātis opus. І да Божай дапамогі патрэбны спрыт чалавека.

209. Con amōre. З каханнем.

210. Concolōres aves facillĭme congregantur. Птушкі аднаго колеру лёгка сыходзяцца.

211. Concordia parvae res crescunt, discordia maxĭmae dilabuntur. Пры згодзе малыя справы растуць, пры нязгодзе вялікія справы руйнуюцца (Гай Салюстый Крысп).

212. Concordia victoriam gignit. Згода нараджае перамогу.

213. Conditio sine qua non. Абавязковая ўмова.

214. Confer! (Cf.) Глядзі! Параўнай! (пры спасылцы ў навуковых працах).

215. Confessio extrajudiciālis in se nulla est; et quod nullum est, nоn potest adminiculāri. Пазасудовыя прызнанні самі па сабе нічога не каштуюць, а тое, што нічога не варта, не можа служыць апорай.

216. Conscia mens recti scandit bene stramĭna lecti. Чалавек з чыстым сумленнем спакойна ідзе спаць.

217. Conscientia mille testes. Сумленне варта тысячы сведак.

218. Consensu omnium. З агульнай згоды.

219. Considĕra quid dicas, non quid cogĭtes. Сачы за тым, што гаворыш, а не за тым, што думаеш.

220. Consŏnus esto lupis, cum quibus esse cupis. Будзь у згодзе з ваўкамі, з якімі ты хочаш жыць.

221. Consuĕre alicui os. Зашываць камусьці рот.

222. Consuetūdo est altĕra natūra. Звычка — другая натура; звычка — другая сутнасць.

223. Consultatiōne re peracta nihil opus. Калі справа зроблена, парада не патрэбна.

224. Consŭmor aliis inserviendo. Служачы іншым, марную сябе; свецячы іншым, згараю сам.

225. Contra spem spero. Спадзяюся насуперак чаканню.

226. Contra spem. Насуперак чаканню.

227. Contra vim mortis nоn est medicāmen in hortis. Супраць моцы смерці ў гародах (садох) няма лекаў.

228. Contra vulpem vulpinandum. Супраць ліс трэба хітраваць па-лісінаму.

229. Contraria contrariis curantur. Процілеглае лечыцца процілеглым.

230. Copia non est inopia. Запас — не нястача/галеча.

231. Copia verbōrum. Шматслоўнасць.

232. Coram popŭli. У прысутнасці народа.

233. Cornix cornīci nunquam ocŭlum effŏdit. Груган гругану ніколі вока не выдзеўбе.

234. Cornu bos capĭtur, voce ligātur homo. Быка ловяць за рогі, а чалавека звязваюць словам.

235. Corpus delicti. Рэчыўны доказ.

236. Crambe bis coacta (recocta). Двойчы звараная/падагрэтая капуста.

237. Cras, cras et semper cras et sic dilabĭtur aetas. Заўтра, заўтра і заўсёды заўтра, і так праходзіць жыццё.

238. Crebro victus erit, alium qui sternĕre quaerit. Той часта будзе прайграваць, хто імкнецца іншаму падставіць нагу.

239. Credo. Веру.

240. Credŭla res amor est. Каханне легкавернае.

241. Crescĕre tanquam favus. Расці, як соты.

242. Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. Расце любоў да грошай, калі яны павялічваюцца.

243. Cribro aquam haurīre. Чэрпаць ваду рэшатам.

244. Cucullus non facit monăchum. Клабук не робіць манахам.

245. Cucurrit quispiam, ne pluvia madescĕret, et in foveam praefocātus est. Спяшаўся, каб не вымакнуць пад дажджом, а трапіў у яму.

246. Cui bono? Cui prodest? Каму добра? Хто ад гэтага пераможа? (Л. Касій Лонгін Равіла).

247. Cui fatum e furca est pendĕre, haud mergĭtur unda. Каму лёс наканаваў быць павешаным, той не патоне.

248. Cui nasci contĭgit, mori restat. Каму давялося нарадзіцца, таму давядзецца і памерці.

249. Cuilĭbet fatuo placet sua clava. Кожнаму дурню свой кій падабаецца.

250. Cujus est potentia, ejus est actum. Чыя сіла, таго і дзеянне.

251. Cujus regio, ejus lingua. Чыя краіна, таго і мова.

252. Cujus regio, ejus religio. Чыя вобласць, таго і вера.

253. Cujusvis homĭnis est errāre; nullius, nisi insipientis in errōre perseverāre. Кажнаму чалавеку ўласціва памыляцца, але толькі дурню ўласціва ўпірацца памыляючыся (Цыцэрон).

254. Cum feriunt unum, non unum fulmĭna terrent. Маланкі, якія трапляюць у аднаго, палохаюць многіх.

255. Cum lupus addiscit psalmos, desidĕrat agnos. Нават калі воўк вывучыў псалом, ён усё роўна прагне ягнят.

256. Cum mula peperĕrit. Калі мул народзіць.

257. Cum recte vivis ne cures verba malōrum. Калі жывеш сумленна, не бойся злых языкоў.

258. Currente calămo. Спехам (літ.: беглым пяром).

259. Curricŭlum vitae. Жыццяпіс, кароткія звесткі аб жыцці, біяграфія (літ.: бег жыцця).

260. Dare verba in ventos. Кідаць словы на вецер.

261. De (ех) nihĭlo nihil. З нічога — нішто; нішто не ўзнікае з нічога (Лукрэцый).

262. De actu et visu. Па досведзе і назіранням.

263. De die in diem. З дня ў дзень.

264. De facto. Фактычна, на справе.

265. De gustĭbus (et colorĭbus) non est disputandum. Пра густы (і колер) не варта спрачацца.

266. De gustĭbus et colorĭbus (non) est disputandum. Аб густах і колерах (не) спрачаюцца.

267. De lana caprīna rixāri. Спрачацца з-за казлінай поўсці (г.зн. спрачацца аб дробязях).

268. De lana caprīna. Аб дробязях (літ.: пра казліную поўсць).

269. De lingua slulta incommŏda multa. З-за пустых (бязглуздых) слоў бываюць вялікія непрыемнасці.

270. De mortuis aut bene aut nihil. Нябожчыкаў не абгаворваюць (літ.: пра памерлых або добра, або нічога).

271. De non apparentĭbus et non existentĭbus eădem est ratio. У дачыненні да тых, хто не з’явіўся, і да неіснуючых аднолькава.

272. De vento nemo vivit. Ніхто не жыве паветрам.

273. De visu. Увачавідкі; сваімі вачыма; як сведка.

274. Debes, ergo potes. Павінен, значыць можаш.

275. Debĭto tempŏre. У належны час.

276. Decĭpit frons prima multos. Знешні выгляд падманвае многіх.

277. Deliberandum est diu, quod statuendum est semel. Абмяркоўваць трэба часта, рашаць адзін раз.

278. Delphīnum natāre doces. Вучыць дэльфіна плаваць.

279. Demittĕre alĭquem ad imos manes. Адправіць кагосьці ў царства ценяў.

280. Des partem leōnis. Дай ільвіную долю.

281. Desiderāta. Намеры.

282. Destitūtis ventis remos adhĭbe. Калі сціх вецер, бярыся за вёслы.

283. Desunt inopiae multa, avaritiae omnia. У беднасці многага няма, у скупасці нічога няма.

284. Detur digniōri. Хай будзе дадзена самаму дастойнаму.

285. Deus ех machĭna. Неспадзяванае ўмяшанне (літ.: бог з машыны) (Сакрат).

286. Diagnōsis ех juvantĭbus. Дыягназ на падставе дапаможных сродкаў.

287. Dictum — factum. Сказана — зроблена.

288. Diem vesper commendat. Вечар вызначае дзень.

289. Dies aegritudĭnem adĭmit. Час лечыць хваробу.

290. Dies diem docet. Дзень дзень вучыць.

291. Dies levat lucrum. Час аблягчае гора.

292. Difficĭle est proprie communia dicĕre. Добра выразіць агульнавядомыя ісціны цяжка (Гарацый).

293. Difficĭlem oportet aurem habēre ad crimĭna. Варта мець тугое вуха да абвінавачванняў/папрокаў.

294. Diffidentia tempestīva parit securitātem. Своечасовая недаверлівасць нараджае бяспеку.

295. Dilatio maxĭmum irae remedium est. Лепшыя лекі ад гневу — адтэрміноўка.

296. Dilĭge me vilem, nam bonum omnes dilĭgunt. Палюбі мяне нікчэмнага, а добрага ўсе любяць.

297. Diligentia compărat divitias, neglegentia corrumpit. Стараннасць набывае багацце, бестурботнасць выдаткоўвае яго.

298. Dimicandum. Трэба змагацца.

299. Dimidium facti, qui coepit, facit. Хто пачаў, той зрабіў палову справы; пачатак — палова справы.

300. Dirigĕre ad duas metas. Імкнуцца да дзвюх мэтаў.

301. Disce, sed а doctis, indoctos ipse docēto. У тых, хто ведае, вучыся, а тых, хто не ведае, сам вучы.

302. Discentem comitantur opes, comitantur honōres. Таго, хто вучыцца, суправаджаюць багацце і пашана.

303. Discernit sapiens res, quas confundit asellus. Разумны можа разабрацца ў пытаннях, якія асёл заблытвае.

304. Discipŭlus est priōris posterior dies. [Кожны] наступны дзень — вучань папярэдняга.

305. Divīnum opus sedāre dolōrem. Боская справа супакойваць боль.

306. Divitiae bonum non est. Багацце — не шчасце.

307. Dixi et anĭmam levāvi. Я сказаў і палегчыў сваю душу (супакоіў сумленне).

308. Dixi. Я сказаў, дадаць няма чаго.

309. Dixisse, non tacuisse interdum poenĭtet. Часам шкадуем, што нешта скажам, а не прамаўчым.

310. Do manus. Даю рукі, г.зн., ручаюся.

311. Do, ut des. Даю, каб ты даў.

312. Do, ut facias. Даю, каб ты зрабіў.

313. Docendo discĭmus. Мы самі вучымся, калі вучым кагосьці.

314. Doctrīna est fructus dulcis radīcis amārae. Вучонасць — салодкі плод горкага кораня.

315. Dolōrem dies longa consūmit. Доўгі дзень паслабляе боль.

316. Domus sua cuique est tutissĭmum refugium. Свой дом — кожнаму бяспечны прытулак.

317. Doneс eris felix, multos numerābis amīcos. Пакуль шчаслівы будзеш, многа будзе сяброў у цябе (Авідый).

318. Dulce est desipĕre in loco. Прыемна ў свой час падурэць.

319. Dulce et decōrum est pro patria mori. Прыемна і пачэсна памерці за радзіму (Гарацый).

320. Dulce etiam fugias, quod fiĕri amārum potest. Пазбягай салодкага, якое можа стаць горкім.

321. Dum docent, discunt. Вучачы, вучацца.

322. Dum ferrum candet, tundĭto. Куй жалеза, пакуль яно гарачае.

323. Dum fervet olla, vivit amicitia. Пакуль кіпіць поліўка, дружба цвіце.

324. Dum fortūna favet, parit et taurus vitŭlum. Пакуль спрыяе лёс, і бык родзіць цялят.

325. Dum Roma delibĕrat, Saguntum perit. Пакуль Рым абмяркоўвае, Сагунт гіне.

326. Dum spiro, spero. Пакуль дыхаю — спадзяюся.

327. Dum vitant stulti vitia, in contraria currunt. Дурні, пазбягаючы адных памылак, упадаюць у іншыя.

328. Duōbus litigantĭbus tertius gaudet. Двое б’юцца, трэці радуецца.

329. Duos lepŏres insequens, neutrum cepit. За двума зайцамі пагонішся, ніводнага не схопіш.

330. Duos pariĕtes de eādem fidelia dealbāre. Бяліць дзве сцяны з аднаго вядра.

331. Duos qui lepŏres sequĭtur, neutrum capit. Хто за двума зайцамі пагоніцца, ніводнага не зловіць.

332. Dura lex, sed lex. Закон суровы, але гэта закон; закон ёсць закон.

333. Duro flagello mens docētur rectius. Моцным бізуном хутчэй навучыш розуму.

334. Dе jure. Юрыдычна, па праву.

335. E fructu arbor cognoscĭtur. Па плодзе пазнаецца дрэва (яблык ад яблыні недалёка падае).

336. Eandem incūdem tundĕre. Біць па адным і тым жа кавадле.

337. Ebriĕtas est voluntaria insania. П’янства — добраахвотнае вар’яцтва.

338. Ebriĕtas et amor cuncta secrēta produnt. П’янства і каханне выдаюць усе тайны.

339. Edĭmus, ut vivāmus; nоn vivĭmus, ut edāmus. Мы ямо каб жыць, але не жывем, каб есці.

340. Electa una via non datur recursus ad altĕram. Абраўшы адну дарогу, не збочвай на другую.

341. Elephantum ех musca facis. Робіш з мухі слана.

342. Emergit verum, licet exstant schismăta rerum. Праўда наверх выходзіць, нішто ёй не можа зашкодзіць.

343. Eo ipso. З прычыны гэтага; тым самым.

344. Epistŭla nоn erubescit. Папера не чырванее; папера ўсё трывае (Цыцэрон).

345. Errāre humānum est. Чалавеку ўласціва памыляцца.

346. Errat homo vere, qui credat cuīque placēre. Глыбока памыляецца той чалавек, які хоча падабацца ўсім.

347. Errat interdum quadrŭpes. Іншым разам спатыкаецца чатырохногі.

348. Errāta. Памылкі друку.

349. Esse quam niger es, sic dixit caccăbus ollae. Глядзі, які ты чорны, — так сказаў кацялок гаршку.

350. Est arbuscŭla non truncus curvandus in uncum. Трэба гнуць у дугу дрэўца, а не сагнуты ствол.

351. Est avis in dextra melior quam quattuor extra. Лепш адна птушка ў правай руцэ, чым чатыры ў паветры.

352. Est modus in rebus. Усяму ёсць мяжа; усё мае сваю меру (Гарацый).

353. Est phrasis in puĕro bene consentanea vero. Слова дзіцяці адпавядае праўдзе.

354. Est proprius panis semper omnia mella suavis. Уласны хлеб заўсёды саладзейшы за мёд.

355. Est rerum omnium magister usus. Досвед — усяму настаўнік (Цэзар).

356. Est vita misĕro longa, felīci brevis. Для няшчаснага жыццё доўгае, для шчасліўца — кароткае.

357. Esurienti panis cibarius siligineus vidētur. Галоднаму чорны хлеб здаецца белым.

358. Et cetĕra (etc.). І гэтак далей; і іншае.

359. Et gaudium et solatium in littĕris. І радасць, і ўцеха ў навуках (Пліній).

360. Et miseriārum portus est patientia. Цярпенне — прытулак ад бед.

361. Et singŭla praeduntur anni. І гады бяруць сваё.

362. Etiam parvŭlae serpentes nocent. Нават маленькія змеі шкодзяць.

363. Ex abrupto. Без прадмоваў; без падрыхтовак; адразу; раптам.

364. Ex adverso. Доказ ад процілеглага.

365. Ex audītu. На слых.

366. Ex cathedra. Не выклікае сумнення; бясспрэчна (літ.: з кафедры).

367. Ex cinĕre in prunas. З попелу ў жар.

368. Ex consuetudĭne. Па звычцы, па ўсталяваным звычаі.

369. Ex eādem officīna. З той жа майстэрні.

370. Ex juvantĭbus. Зыходзячы з таго, што дапамагае (спосаб лячэння).

371. Ex libris. З кнігаў.

372. Ex lingua stulta veniunt incommŏda multa. Ад неразумнага языка прыходзіць шмат бедаў.

373. Ex nihĭlo nihil. З нічога — нішто; з нічога нічога і не атрымаецца (Лукрэцый).

374. Ex officio. Па абавязку.

375. Ex orĭbus parvulōrum. Вуснамі немаўлят.

376. Ex oriente lux. З усходу святло.

377. Ex ovis pravis prava creātur avis. З дрэнных яек вылупляецца дрэнная птушка.

378. Ex professo. З веданнем справы.

379. Ex tempŏre. У патрэбны момант, без падрыхтоўкі, адразу.

380. Ex ungua leōnem cognoscĭmus, ех aurĭbus asĭnum. Ільва пазнаем па кіпцюрох, а асла — па вушох.

381. Ex ungue leōnem pingĕre. Па кіпцюрах адлюстроўваць льва; судзіць аб цэлым па яго часцы.

382. Ex ungue leōnem. Па кіпцюрах можна пазнаць ільва (пар.: птушка бачная па палёце).

383. Ex uno flore trahĭtur bene melque venenum. З адной кветкі здабываюць і мёд і атруту.

384. Ex verbis fatuus, pulsu cognoscĭtur olla. Дурня пазнаюць па словах, а гаршчок — па ўдару.

385. Ex vili socio fit vitiōsus homo. Распусны сябар псуе і добрага чалавека.

386. Ex voto. Па абяцанні.

387. Exceptis excipiendis. За выключэннем таго, што павінна быць выключаным.

388. Exēgi monumentum. Зрабіў я помнік сабе (Гарацый).

389. Exempli causa. Напрыклад, для прыкладу.

390. Exempli gratia (е. g.). Напрыклад.

391. Expedīte. Хутка.

392. Exspecta, bos, olim herbam. Карова, чакай у будучым травы.

393. Extra muros. Публічна (літ.: па-за сценамі).

394. Extra splendor, intra squalor. Звонку бляск, унутры бруд.

395. Eхtrа formam. Без усякіх фармальнасцяў.

396. Faber compĕdes, quas facit, ipse gestat. Каваль сам носіць ланцугі, якія робіць.

397. Fabricando fit faber. Майстрам робяцца ў справе.

398. Fabrum caedĕre cum ferias fullōnem. Трапіць у каваля, наносячы ўдары валяльшчыку.

399. Fac et spera. Дзейнічай і спадзявайся.

400. Facĕre farīnam. Ператвараць у мукУ.

401. Facĭle omnes, cum valēmus, recta consilia aegrōtis damus. Калі мы здаровыя, то лёгка даем балючым добрыя рады.

402. Facio, ut des. Раблю, каб ты даў.

403. Facio, ut facias. Раблю, каб ты зрабіў.

404. Facit experientia cautos. Вопыт робіць [людзей] асцярожнымі.

405. Facit insanīre sanos copia vini. Празмернае ўжыванне віна адбірае розум і ў разумных.

406. Factu scintillae fit saepe perustio villae. Часта маленькая іскрынка дашчэнту спальвае дом.

407. Faecem bibat, qui vinum bibit. Хто п’е віно, няхай п’е і асадак.

408. Fama bona volat lente et mala fama repente. Добрая пагалоска ляціць паволі, дрэнная — хутка.

409. Fama clamōsa. Гучная хвала.

410. Fames artium magistra. Голад — настаўнік рамёстваў.

411. Fames est optĭmus coquus. Голад — лепшы кухар.

412. Familiarĭter. Па-сяброўску, папросту.

413. Fas atque nefas. Дазволенае і недазволенае.

414. Fascĭbus excolĭtur, ut amictu quis redimītur. Як хто апранаецца, такімі пашанамі і надзяляецца.

415. Favēte linguis. Сціхніце; прытрымайце языкі.

416. Feci, quod potui, faciant meliōra potentes. Я зрабіў усё, што мог; хай, хто можа, зробіць лепей.

417. Felicĭtas humāna numquam in eōdem statu permănet. Чалавечае шчасце ніколі не бывае трывалым.

418. Felicĭtas multos habet amīcos. У шчасця шмат сяброў.

419. Felicitātem ingentem anĭmus ingens decet. Вялікаму духам пасуе вялікае шчасце.

420. Felix criminĭbus nullus erit diu. Ніхто не будзе доўга шчаслівы злачынствам.

421. Felix, qui nihil debet. Шчаслівы той, хто нічога не вінен.

422. Felix, qui potuit rerum cognoscĕre causas. Шчаслівы той, хто мог спазнаць прычыны рэчаў (Вяргілій).

423. Feriunt summos fulgŭra montes. Маланкі б’юць у высокія горы.

424. Ferro ignīque. Агнём ды мячом.

425. Ferrum ferro acuĭtur. Жалеза вастрыцца жалезам.

426. Ferrum natāre doces. Ты вучыш жалеза плаваць.

427. Ferrum quando calet, cudĕre quisque valet. Кожнаму па сілах каваць жалеза, пакуль яно гарачае.

428. Festīna lente. Спяшайся марудна (пар.: цішэй едзеш — далей будзеш).

429. Festinatio tarda est. Паспешлівасць марудліва.

430. Fiat lux! Хай будзе святло!

431. Fide, sed cui fidas, vide. Будзь уважлівы; давярай, але глядзі, каму давяраеш.

432. Fidĕlis et fortis. Надзейны і смелы.

433. Figŭlus figŭlo invĭdet, faber fabro. Ганчар зайздросціць ганчару, майстар — майстру.

434. Finis ab origĭne pendet. Канец залежыць ад пачатку.

435. Finis corōnat opus. Канец вянчае справу.

436. Flagrante delicto. На месцы злачынства.

437. Flamma fumo est proxĭma. Полымя — бліжэйшае дыму (дзе дым, там і полымя).

438. Folio verso (f. v.). На наступнай старонцы.

439. Fontĭbus ex modĭcis concrescit maxĭmus amnis. З невялікіх крыніц вырастае вялікая рака.

440. Formalĭter et specialĭter. Фармальна і ў асобнасці.

441. Fortes fortūna adjŭvat. Храбрым лёс дапамагае.

442. Fortĭter in re, suavĭter in modo. Цвёрда ў справе, мякка ў карыстанні.

443. Fortūna favet fatuis. Шчасце дурняў любіць.

444. Fortūna quo se, eōdem et inclīnat favor. Дзе шчасце, там і поспех.

445. Fortūna unde alĭquid fregit, cassum penĭtus est. Калі лёс што-небудзь ламае, то знішчае дашчэнту.

446. Fortūna usu dat multa, mancipio nihil. Лёс шмат што дае ў карыстанне, нічога ва ўласнасць.

447. Fortūnae filius. Сын Фартуны.

448. Fortunātus domi maneat. Шчаслівы няхай застаецца дома (г.зн. ад дабра дабра не шукаюць).

449. Fronti nulla fides. Знешнасці аніякага даверу.

450. Fructus tempŏrum. Плён часу.

451. Fruĕre vita, dum vivis. Цешся жыццём, пакуль жывеш.

452. Fugit irrevocabĭle tempus. Бяжыць незваротны час.

453. Fumum patĭmur propter ignem. Мы церпім дым з-за агню.

454. Fundĭtus. Дашчэнту; ушчэнт.

455. Galeātum sero duelli poenĭtet. Узброенаму/са шлемам на галаве позна шкадаваць аб вайне.

456. Gallīnam dat, ut taurum recipiat. Дае курыцу, каб атрымаць быка.

457. Gallus in suo sterquilinio plurĭmum potest. [І] певень на сваім сметніку ўсемагутны.

458. Garrŭlus esse cave: qui garrit, ineptus habētur. Сцеражыся быць балбатлівым: хто меле языком, той лічыцца неразумным.

459. Gaudet patientia duris. Даўгатрыванне перамагае.

460. Gaudia principium nostri sunt saepe dolōris. Радасць часта з’яўляецца пачаткам нашага гора.

461. Generalĭter. Зусім.

462. Gladium facĕre culcĭtam. Зрабіць падушку з мяча (г.зн. пакончыць з сабою).

463. Gladius ferit corpus, anĭmos oratio. Меч раніць цела, а слова — душу.

464. Gloria victorĭbus. Хвала пераможцам.

465. Grata, rata et accepta. Пажадана, законна і дапушчальна.

466. Gratia parit gratiam. Удзячнасць спараджае ўдзячнасць.

467. Gratis. Бясплатна, дарма.

468. Gratulāri. Радавацца (свайму шчасцю).

469. Grave tormentum fames. Голад — цяжкая мука.

470. Grex totus in agris unīus scabie cadit. Увесь статак гіне ў полі з-за паршы адной [авечкі].

471. Grosso modo. У агульных рысах.

472. Grunnit porcellus, ut sus vetus ante, tenellus. Малое парася рохкае так, як рохкала старая свіння.

473. Gutta cavat lapĭdem. Кропля дзяўбе камень (Авідый).

474. Gyrat rependo prius infans quam gradiendo. Дзіця павінна поўзаць перш, чым пачне хадзіць.

475. Habeat sibi. Трымай пра сябе.

476. Habent sua fata libelli. І кнігі маюць свой лёс.

477. Habent sua sidĕra lites. Лёс рашае спрэчкі.

478. Habĭtus. Знешні выгляд.

479. Haec dies aliam vitam, alios mores postŭlat. Гэты дзень патрабуе іншага ладу жыцця, іншых звычаяў.

480. Herēdis fletus sub persōna risus est. Плач нашчадка — замаскіраваны смех.

481. Hic et nunc. Без маруднасці.

482. Hic locus est, ubi mors gaudet succurrĕre vitae. Вось месца, дзе смерць ахвотна дапамагае жыццю.

483. His olus, his oleum sapit, ergo vasta fit esca. Адным здаецца смачнай гародніна, другім — масла, таму ежа бывае рознай.

484. Historia magistra vitae. Гісторыя — настаўнік (настаўніца) жыцця (Марк Тулій).

485. Hoc est (h. e.). Гэта значыць.

486. Hoc loсо. Тут, у гэтым месцы.

487. Hoc volo, sic jubeo. Гэтага я хачу, так загадваю.

488. Homagium. Даніну павагі.

489. Homĭnes amplius ocŭlis, quam aurĭbus credunt. Людзі болей вераць вачам, чым вушам.

490. Homĭnes nihil agendo discunt male agĕre. Нічога не робячы, людзі вучацца рабіць благое.

491. Homĭnes, dum docent, discunt. Людзі, вучачы, вучацца.

492. Homo doctus in se semper divitias habet. Вучоны чалавек у самім сабе мае багацце.

493. Homo hebes. Абмежаваны чалавек.

494. Homo homĭni lupus est. Чалавек чалавеку воўк.

495. Homo incertae origĭnis. Чалавек невядомага паходжання.

496. Homo longus raro sapiens. Высокі чалавек рэдка бывае мудрым.

497. Homo ornat locum, nоn locus homĭnem. Не месца ўпрыгожвае чалавека, але чалавек — месца.

498. Homo propōnit, sed Deus dispōnit. Чалавек мяркуе, а Бог вызначае.

499. Homo quisque fortūnae faber. Кожны чалавек каваль свайго лёсу.

500. Homo sapiens. Чалавек разумны.

501. Homo semper in ore aliud fert, aliud cogĭtat. Чалавек заўсёды адно гаворыць, а другое думае.

502. Homo sum et nihil humāni a me aliēnum puto. Я чалавек, і нішто чалавечае мне не чужое (Тэрэнцый).

503. Honeste paupĕrem esse melius est, quam injūste divĭtem. Лепш быць сумленным бедняком, чым несумленным багацеем.

504. Honor est ingrātus, si, unde vivas, non habes. Не патрэбны і гонар, калі не маеш на што жыць.

505. Honōris causa. Дзеля пашаны, дзеля павагі.

506. Horret idem claudi situs ante capedĭne sacci. Баіцца трапіць у мех той, хто ў ім раней быў.

507. Horribĭle dictu. Жудасна сказаць, жудасна вымавіць.

508. Humĭles labōrant, ubi potentes dissĭdent. Простыя людзі пакутуюць, калі вяльможы паміж сабой б’юцца.

509. Ibi bene, ubi patria. Там добра, дзе радзіма.

510. Ibi victoria, ubi concordia. Там перамога, дзе згода.

511. Ibĭdem. Тамсама.

512. Id est. Гэта значыць.

513. Idem per idem. Адно і тое ж.

514. Idem. Тое ж самае, так жа.

515. Ignem flammēsus timet atque canem cane laesus. Як пагарэлец баіцца агню, так укушаны сабакам баіцца сабакі.

516. Ignorantia nоn est argumentum. Няведанне — гэта не доказ.

517. Imperāre sibi maxĭmum imperium est. Кіраваць сабою — вялікая ўлада (Сенэка).

518. Imperium blandum imperiosissĭmum. Мяккая ўлада — самая моцная.

519. In abstracto. Абстрактна.

520. In aeternum. Навек, назаўжды.

521. In altum tendens cadit ab alto. Хто высока ўзлятае, той адтуль і падае.

522. In amōre semper mendax iracundia est. У каханні гнеў заўсёды падманлівы.

523. In angello cum libello. У кутку і з кніжкай; адасобіцца з кнігай.

524. In brevi. Коратка.

525. In caelum exspuis. Пляваць у неба (г.зн. ставіць сябе пад небяспеку быць самому ж апляваным).

526. In camĕra caritātis. Пад купалам павагі (г.зн. адзін на адзін з кім-небудзь).

527. In deposĭto. На захоўванне.

528. In discendo lupus nimis affirmans ait «agnus». Калі вучыш ваўка гаварыць, ён заўсёды скажа: ягня.

529. In extenso. Цалкам; поўнасцю; літаральна.

530. In extrēmis. У апошні момант.

531. In favōrem. На карысць кагосьці; для карысці.

532. In folio. У цэлы аркуш (самы вялікі фармат кнігі).

533. In hoc statu. У такім становішчы.

534. In locо. На месцы.

535. In lympha tacĭta truciōra latent aconīta. У ціхай вадзе тоіцца больш грозная атрута.

536. In magno magni capiuntur flumĭne pisces. У вялікай рацэ водзіцца вялікая рыба.

537. In malis sperāre bene, nisi innŏcens, nemo solet. У бядзе ніхто, акрамя сумленнага чалавека, не спадзяецца на лепшае.

538. In medias res. У самую гушчу падзей (Гарацый).

539. In memoriam. У памяць.

540. In natūra. У сапраўднасці; натурай.

541. In nocte consilium. Рашэнне прыходзіць ноччу.

542. In nullum avārus bonus est, in se pessĭmus. Прагны/скупы для ўсіх благі, для сябе ж горш за ўсё/самы дрэнны.

543. In oriente domo. У доме ўзыходзячага сонца (г.зн. у шчаслівых абставінах).

544. In pertūsum ingerĕre dicta dolium. Кідаць словы ў бяздонную бочку.

545. In pleno. У поўным складзе.

546. In propria persōna. Уласнай асобай.

547. In quo nascētur asĭnus corio, moriētur. У якой шкуры асёл народзіцца, у такой і памрэ.

548. In rerum natūra. У прыродзе рэчаў.

549. In silvam ligna ferre. Насіць дровы ў лес.

550. In spe. У надзеі; у будучыні.

551. In statu nascendi. У стане зараджэння; у самым пачатку; у момант з’яўлення.

552. In statu quo ante. У ранейшым становішчы, у ранейшым стане.

553. In transītu. На хаду.

554. In tuum ipsīus sinum inspĭce. Паглядзі на самога сябе.

555. In tyrrannos. Супроць тыранаў.

556. In usu. Ва ўжыванні.

557. In vivo. На жывым арганізме.

558. In расe. У міру; у спако.

559. In сorрŏrе. У поўным складзе; у цэлым.

560. Incēdunt albāti ad exsequias, pullāti ad nuptias. На пахаванне яны ідуць у белым адзенні, а на вяселле — у чорным.

561. Incerta pro certis depŭtas. Ты прымаеш няпэўнае за пэўнае.

562. Incĭdit in foveam, quam fecit altĕri. Трапіў у яму, якую вырыў іншаму.

563. Incognĭto. Патаемна; хаваючы сваё сапраўднае імя.

564. Incredibĭli dictu. Неверагодна.

565. Incus robusta malleum non metuit. Моцная кавадла не баіцца молата.

566. Inde ira. Адгэтуль гнеў.

567. Index librōrum. Спіс кніг.

568. Index. Змест, спіс.

569. Inest et formīcae bilis. І ў мурашкі бывае жаўтуха.

570. Infandum renovāre dolōrem. Жудасна ізноў уваскрашаць боль.

571. Infelicitātis partem interdum habet felicĭtas. Шчасце змяшчае ў сабе іншы раз часцінку няшчасця.

572. Infēlix mus est, cui non uno lare plus est. Няшчасная тая мыш, што мае толькі адну нару.

573. Ingenio pollet, qui vim natūra negāvit. Розумам бярэ той, каму прырода адмовіла ў сіле.

574. Ingenium mala saepe movent. Часта бяда прыбаўляе розуму.

575. Ingentĭbus inhians divitiis etiam mediŏcres amittit. Хто прагне вялікага багацця, губляе нават сярэдняе.

576. Injuria reālis. Абраза дзеяннем.

577. Injuria verbālis. Абраза словам.

578. Inopi beneficium bis dat, qui dat celerĭter. Беднаму ўдвайне робіць дабрадзейства той, хто робіць гэта хутка.

579. Inŏpi nullus amīcus. У беднага няма сябра.

580. Inter os atque offam multa intervenīre potest. Паміж кавалкам і ротам шмат чаго можа здарыцца.

581. Inter pariĕtes. У чатырох cьцянох.

582. Inter spem metumque suspensus. Хістацца/быць падвешаным паміж надзеяй і страхам.

583. Intra mensūram lodīcis tu porrĭge suram. Працягвай свае ногі па даўжыні коўдры.

584. Invĕnit interdum caeca columba pisum. І сляпы голуб іншы раз знаходзіць гарох.

585. Invĕnit patella opercŭlum. Знайшоў сабе рондаль накрыўку.

586. Invia est in medicīna via sine lingua latina. Непраходны ў медыцыне шлях без лацінскай мовы.

587. Ipse dixit. «Сам сказаў» (аб няўхільным аўтарытэце).

588. Ipsi testudĭnes edĭte, qui cepistis. Вы злавілі чарапах, самі іх і ежце.

589. Ipsissĭma verba. Слова ў слова.

590. Ipso facto. З прычыны відавочнага факту.

591. Ipso jure. З прычыны закона.

592. Ipsum sibi asciam in crus impingĕre. Самому сабе ўвагнаць сякеру ў нагу.

593. Irrētit muscas, transmittit aranea vespas. Павуціна ловіць мух і прапускае восаў.

594. Is fecit, сui prodest. Зрабіў той, каму выгадна.

595. Ita crede amīco, ne sit inimīco locus. Давярай сябру так, каб ён не зрабіўся падобным да ворага.

596. Ite, missa est. Ідзіце, усё скончана.

597. Item. Так жа.

598. Jurāre in verba magistri. Клясціся словамі настаўніка.

599. Jure. Па праве.

600. Jus gentium. Права народаў.

601. Jus privātum. Асабістае права.

602. Jus publĭcum. Публічнае права.

603. Justum et tenācem proposĭti virum! Хто мае рацыю і цвёрда да мэты ідзе! (Гарацый).

604. Labĭtur a mente cito res bona, sed mala lente. Дабро хутка забываецца, зло доўга помніцца.

605. Labor corpus firmat. Праца ўзмацняе цела.

606. Labor imprōbus. Упартая праца.

607. Labor omnia vincit imprōbus. Усё перамагае ўпартая праца.

608. Labor omnia vincit. Праца ўсё перамагае.

609. Lacrĭmae nihil profutūrae. Слёзы нічым не дапамогуць.

610. Laedĭtur Urbānus, non claudĭcat inde Romānus. Пакалечыў сабе нагу Ўрбан, але не кульгае з-за гэтага Раман.

611. Lapis offensiōnis (petra scandăli). Камень спатыкання.

612. Lapis saepe volutātus non obducĭtur musco. Жорны, якія часта круцяць, мохам не абрастаюць.

613. Lapsus calămi. Памылка ў правапісе.

614. Lapsus linguae. Памылка ў размове.

615. Lapsus memoriae. Памылка памяці.

616. Lapsus. Памылка.

617. Larga manu. Шчодра.

618. Latĕrem lavāre. Мыць цэглу (г.зн. дарма працаваць).

619. Laus in ore proprio vilescit. Уласная пахвала нічога не варта/не значыць.

620. Lege artis. Па ўсіх правілах мастацтва.

621. Lege. Па законе.

622. Legem brеvem esse oportet. Закон павінен быць кароткім.

623. Leve fit, quod bene fertur, onus. Цяжар, які ўмела носяць, робіцца лёгкім.

624. Licĭtum sit. Хай будзе дазволена.

625. Linquĕre promissa procellae. Пакідаць абяцанні навальніцы.

626. Littĕra scripta manet. Напісанае застаецца.

627. Littĕra semper habet panem vestemque parātam. Пісьменны чалавек заўсёды мае хлеб і гатовае адзенне.

628. Locus minōris resistentiae. Месца найменшага супраціву.

629. Loro mandendo discit canis corium universum mandĕre. Грызучы рамень, сабака вучыцца грызці ўсю шкуру.

630. Lota licet cornix, tamen enĭtet albidior vix. Хоць варона пер’е і купала, бялейшая ад гэтага не стала.

631. Loсо citāto (l.с.). На згаданым месцы.

632. Loсо laudāto (l. l.). На названым месцы.

633. Lucri bonus est odor ex re qualĭbet. Пах прыбытку прыемны, ад чаго б ён ні зыходзіў.

634. Lupi fauci manum ne committe. Не кладзі руку ў пашчу ваўку.

635. Lupi me vidērunt priōres. Ваўкі ўбачылі мяне першымі.

636. Lupus in fabŭla. Пра воўка прамоўка, а воўк і тут; лёгкі на ўспамін (літ.: як воўк у байцы).

637. Lupus malus ovium custos. Воўк — дрэнны вартаўнік.

638. Lupus pilum mutat, non mentem. Воўк мяняе шкуру, але не нораў.

639. Lupus vetus non cadit in foveam. Стары воўк не трапляе ў яму.

640. Macte! Выдатна!

641. Mage cavenda est amicōrum invidia, quam insidia hostium. Варта больш асцерагацца зайздрасці сяброў, чым падкопаў ворагаў.

642. Magister artis ingeniīque largītor venter. Настаўнік мастацтва і падбухторшчык натхнення — страўнік.

643. Magister dixit. Гэта сказаў настаўнік (спасылка на безумоўны аўтарытэт).

644. Magistra vitae. Настаўніца жыцця.

645. Magna et verĭtas, et praevalēbit. Няма нічога па-над праўдай, і яна пераможа.

646. Magna promisisti, exigua video. Шмат ты абяцаў, мала бачу.

647. Magnam fortūnam magnus etiam anĭmus decet. Вялікаму духам пасуе вялікі лёс.

648. Magno cum conātu magnas nudas. Вялікія намаганні дзеля вялікіх дробязяў [рабіць].

649. Majorĭbus reddi. Адпраўляцца да продкаў.

650. Mala fide. Няшчыра, нячэсна.

651. Mala gallīna malum ovum. Дрэнная курыца — дрэннае яйка.

652. Mala herba cito crescit. Дрэнная трава (пустазелле) хутка расце.

653. Mala herba cito crescit. Дрэнная трава хутка расце.

654. Mala lucra aequalia damnis. Несумленны прыбытак роўны страце.

655. Male parta cito dilabuntur memoria. Дрэнна набытае хутка забываецца.

656. Male parta male dilabuntur. Што несумленна здабыта/нажыта, тое прахам пойдзе.

657. Malo cum Platōne errāre, quam cum aliis recte sentīre. Я лічу за лепшае памыляцца з Платонам, чым правільна думаць з іншымі людзьмі.

658. Malum consilium consultōri pessĭmum est. Дрэнная парада для дарадчыка горш за ўсё.

659. Malum consilium est, quod mutāri potest. Благое тое рашэнне, якое можа быць зменена.

660. Malum nullum est sine alĭquo bono. Не бывае ліха без якогасьці дабра.

661. Malum vas non frangĭtur. Дрэнная пасудзіна не б’ецца.

662. Malus ipse fies, si malis convixĕris. Сам зробішся дрэнным, калі з дрэннымі будзеш вадзіцца.

663. Maneat nostros ea cura nepōtes. Няхай гэты клопат застанецца нашым унукам.

664. Manu propria. Асабіста.

665. Manus manum lavat. Рука руку мые.

666. Mare verbōrum, gutta rerum. Мора слоў — кропля спраў.

667. Margarĭtas ante porcas. Пацеркі перад свіннямі (кідаць).

668. Massa panis esurienti auro carior. Галоднаму кавалак хлеба даражэйшы за золата.

669. Matūra, dum libīdo manet. Спяшайся, пакуль ахвота не прайшла.

670. Mea culpa, mea maxĭma culpa. Мая віна, мая найвялікшая віна.

671. Media et remedia. Спосабы і сродкі.

672. Medĭca mente non medicamentis. Лячы розумам, а не лекамі.

673. Medĭcus amīcus et servus aegrotōrum est. Доктар — сябар і служка балючых.

674. Medĭcus medĭco amīcus est. Доктар доктару сябар.

675. Mel in ore, verba lactis, fel in corde, fraus in factis. Мёд на языку, малако на словах, жоўць у сэрцы, падман у справе.

676. Melior est canis vivus leōne mortuo. Жывы сабака лепш за мёртвага льва.

677. Melior est consulta tardĭtas, quam temeraria celerĭtas. Лепш разумная павольнасць, чым безразважлівая хуткасць.

678. Melior tutiorque est certa pax, quam sperāta victoria. Лепш і надзейней пэўны мір, чым чакаемая перамога.

679. Meliōra spero. Спадзяюся на лепшае.

680. Melius aliquid quam nihil. Лепш -небудзь, чым нічога.

681. Melius est abundāre quam deficĕre. Лепш мець у дастатку, чым у нястачы.

682. Melius est nomen bonum quam magnae divitae. Лепш добрае імя, чым вялікае багацце.

683. Memento mori. Памятай пра смерць.

684. Memento patriam. Памятай радзіму.

685. Mendācem memŏrem esse oportet. Ілгуну трэба мець добрую памяць.

686. Mendāci homĭni verum quidem dicenti credĕre nоn solēmus. Хлусліваму чалавеку мы не верым, нават калі ён гаворыць праўду.

687. Mendacia non diu fallunt. Хлусня не доўга падманвае.

688. Mendacium est tenue, dilūcet undĭque. Хлусня празрыстая, яна ўсюды выяўляецца.

689. Mendĭci pera nunquam implētur. Торбу жабрака ніколі не напоўніш.

690. Mendico ne parentes quidem amīci sunt. У жабрака няма ні бацькоў, ні сяброў.

691. Mens sana in соrрŏrе sano. У здаровым целе — здаровы дух (Ювэнал).

692. Mensis currentis. Гэтага месяца.

693. Meo voto. Па маім меркаванні.

694. Messe tenus propria vive. Жыві па свайму жніву (г.зн. па сваіх магчымасцях).

695. Metīri se quemque suo modŭlo ac pede verum est. Праўда тая, што кожны мерае сябе сваёю меркаю.

696. Metus omnia auget in majus. Страх усё павялічвае.

697. Mihi istic nec serĭtur, nec metĭtur. Ад гэтага мне ні сяўбы, ні жніва.

698. Milvo volanti ungues resecāre posse. Быць здатным каршуну на ляту абрэзаць кіпцюры.

699. Minaciārum strepĭtus, asinōrum crepĭtus. Гучанне пагроз — асліны тупат.

700. Minĭmum. Самае малое, мінімум.

701. Minutŭla pluvia imbrem parit. З малой хмаркі вялікі дождж.

702. Mirabĭle dictu. Годна для здзіўлення.

703. Miser, qui nunquam miser. Нешчаслівы той, хто ніколі не быў няшчасным.

704. Miserabĭle dictu. Годна для шкадавання.

705. Misĕris succurrĕre disce. Вучыся дапамагаць няшчасным (хворым).

706. Modĭcus cibi, medĭcus sibi. Хто памяркоўны ў ежы, той лекар сабе.

707. Modus agendi. Вобраз дзеянняў.

708. Modus vivendi. Вобраз жыцця.

709. Mollĭter vivit. Добра жывецца.

710. Mores bonos mala vitiant. Дрэннае грамадства псуе добрыя норавы.

711. Mors nescit legem, tollit cum paupĕre regem. Смерць не ведае закону, забірае разам з бедняком і цара.

712. Mortem timēre crudelius est quam mori. Баяцца смерці — горш, чым памерці.

713. Motu proprio. Па ўласнай ініцыятыве.

714. Mulgēre hircum. Даіць казла.

715. Multa docet fames. Голад многаму навучыць.

716. Multa sunt in morĭbus dissentanea multa, sine ratiōne. У звычаях чалавечых шмат разнастайнасці і шмат недарэчнасцяў.

717. Multae manus onus levant/levius reddunt. Шмат рук аблягчаюць/робяць больш лёгкім цяжар.

718. Multum in рarvо. Шмат у малым.

719. Multum vinum bibĕre, non diu vivĕre. Шмат віна піць — нядоўга жыць.

720. Multum, nоn multa. Шмат, але не многа.

721. Mulum, pistrīnum, flumen fugĭto procul. Далёка бяжы ад мула, млына і ракі.

722. Mutātis mutandis. Са зменамі.

723. Mutāto nomĭne. Пад іншай назвай.

724. Nasci in felīci signo. Нарадзіцца пад шчаслівым знакам.

725. Natūram expellas furca, tamen usque recurret. Гані прыроду віламі, яна ўсё роўна вернецца.

726. Ne accessĕris in consilium nisi vocātus. Не хадзі ў раду, калі не запрашалі.

727. Ne depugnes in aliēno negotio. Не ўмешвайся ў чужыя справы.

728. Ne diffĕras in crastĭnum. Не адкладай на заўтра.

729. Ne Juppĭter quidem omnĭbus placet. Нават сам Юпіцер не дагодзіць усім.

730. Ne noceas, si juvāre nоn рotes. Не шкодзь, калі не можаш дапамагчы.

731. Ne quid nimis. Не парушай меры; нічога задужа.

732. Ne sus Minervam. Не свінні Мінерву [вучыць].

733. Ne variētur. Змене не падлягае.

734. Ne verba pro farīna. Не словы патрэбны, а мукА (г.зн. справы).

735. Nec ad caelum nec ad terram pertinēre. Не мець адносін ні да неба, ні да зямлі.

736. Nec plus ultra. Далей няма куды, крайняя ступень.

737. Nec sutor ultra crepĭdam. Не судзі аб тым, чаго не ведаеш.

738. Nec vola nec vestigium appāret (exstat). Не відаць ні далоні, ні следу (г.зн. і следу не засталося).

739. Necessĭtas est durum telum. Неабходнасць — моцная зброя.

740. Nefas. Несправядлівасць.

741. Nemĭne contradicente. Без пярэчанняў; аднагалосна.

742. Nemo impetrāre potest a papa bullam nunquam monendi. Нікога нават папа не можа ўратаваць ад смерці.

743. Nemo judex in causa sua. Ніхто не суддзя ў сваёй справе.

744. Nemo nascĭtur doctus. Ніхто не нараджаецца навукоўцам.

745. Nemo potest dura natūrae solvĕre jura. Ніхто не можа змяніць суровыя за-коны прыроды.

746. Nemo sine vitiis est/nascĭtur. Ніхто не бывае/не нараджаецца без заганаў.

747. Nemo solus satis sapit. Адзін чалавек не можа быць дастаткова разумным.

748. Neque in bona segĕte nullum est spicum nequam, neque in mala non alĭquod bonum. Ні добрай нівы не бывае без дрэннага коласа, ні дрэннай — без добрага.

749. Neque semper arcum tendit Apollo. Не заўсёды нацягвае свой лук Апалон (г.зн. не заўсёды ж займацца сур’ёзнай справай).

750. Nervus rerum. Галоўная справа; найважнейшы сродак.

751. Nescit plebs jejūna timēre. Не ўмее галодны натоўп баяцца.

752. Nescit vox missa reverti. Прамоўленае слова нельга вярнуць.

753. Nihil contemnit esuriens. Галодны нічым не грэбуе.

754. Nihil est annis velocius. Няма нічога больш хуткага, чым бег гадоў.

755. Nihil humāni. Нішто чалавечае (мне не варожа).

756. Nihil lucrātur, ausus cui nil famulātur. Нічога не выйграе той, хто не рызыкуе.

757. Nihil semper suo statu manet. Нішто не застаецца заўсёды ў сваім стане.

758. Nil admirāri. Нічому не дзівіцца.

759. Nil consuetudĭne majus. Няма нічога больш/мацней за прывычкі.

760. Nil de nihĭlo fit. Нішто не з’яўляецца з нічога.

761. Nil juvat amisso claudĕre septa grege. Не дапаможа агароджа, калі прапаў статак.

762. Nil magis amat cupidĭtas, quam quod non licet. Жаданне/страсць нічога не любіць больш, чым тое, што забаронена.

763. Nimia libertas in nimiam servitūtem cadit. Празмерная свабода прыводзіць да празмернага рабства.

764. Nimium ne crede colōri. Не надта давярай колеру (г.зн. знешняму выгляду).

765. Nitĭmur in vetitūra, semper cupimusque negāta. Мы заўсёды імкнёмся да забароненага і жадаем недазволенага.

766. Noli me tangĕre. Не дакранайся да мяне.

767. Noli nосērе. Не шкодзь.

768. Nomen est omen. Імя гаворыць само за сябе.

769. Nomen nescio (N. N.). Нейкая асоба.

770. Non alăcres nisus gerit omnis avis quasi nisus. Не кожная птушка здолее паляцець/лунае ў радасным палёце.

771. Non bis in idem. Двойчы за адно і тое ж нельга караць.

772. Non clangunt lituo tempŏre fata suo. Смерць, прыходзячы ў свой час, не гудзіць у сігнальны ражок.

773. Non coquus semper, cui longus culter adhaeret. Не заўсёды кухар той, у каго доўгі нож.

774. Non est ad astra mollis e terra via. Цяжкая дарога ад зямлі да зорак.

775. Non est tritĭcum sine paleis. Не бывае пшаніцы без мякіны.

776. Non est vitam invenīre sine tristitia in ullo. Не бывае чалавечага жыцця без смутку.

777. Non jacet in molli veneranda scientia lecto. Глыбокія веды не ляжаць на мяккім ложку.

778. Non liquet. Не зразумела.

779. Non male respondit, male enim prior ille rogavĕrat. Не ён дрэнна адказаў, а ў яго папярэдне дрэнна запыталі.

780. Non nostrum onus: bos clitellas. Не наш груз: няхай вол [нясе] сядло.

781. Non omnia passum omnes. Не кожны ўсё можа.

782. Non omnia possŭmus. Не на ўсё мы здольныя.

783. Non omnis error stultitia est. Не кожная памылка — бязглуздая.

784. Non progrĕdi est regrĕdi. Не ісці наперад значыць ісці назад.

785. Non quod candet ebur, nec quod rubet omne aurum. Не ўсё, што белае, — слановая косць, не ўсё, што чырвонае, — чырвонае золата.

786. Non scholae, sed vitae discĭmus. Мы вучымся не для вучэння, але для жыцця.

787. Non sibi, sed Patriae natus es. Не для сябе, але для Радзімы ты нарадзіўся.

788. Non uno luna nitet vultu. Не адным бокам свеціць месяц.

789. Nosce te ipsum. Спазнай самога сябе.

790. Nota bene (NB). Звярні ўвагу; добра заўваж.

791. Novus rex, nova lex. Новы цар — новы закон.

792. Nudis verbis. Галаслоўна.

793. Nulla aetas ad discendum sera. Вучыцца ніколі не позна.

794. Nulla dies sine linea. Ніводнага дня без радка (Пліній).

795. Nulla regŭla sine exceptiōne. Няма правілаў без выключэння.

796. Nullum malum sine alĭquo bono. Няма кепскага без добрага.

797. Nullus juxta propriam voluntātem incēdat. Ніхто не павінен уваходзіць па сваёй волі.

798. Nullus tantus quaestus, quam, quod habens, parcĕre. Нм большага дастатку, чым берагчы тое, што маеш.

799. Nummis potior amīcus in pericŭlis. У небяспецы сябар даражэй за грошы.

800. Nummus nummum parit. Грошы нараджаюць грошы.

801. Nunc plaudĭte! Зараз апладзіруйце!

802. Nunquam petrorsum, semper ingrediendum. Не кроку назад, заўжды наперад.

802. O tempŏra, o mores! О часы, о норавы!

803. Obsequium amīcos, verĭtas odium parit. Падатлівасць стварае сяброў, а праўда спараджае нянавісць.

804. Ocŭli avidiōres sunt, quam venter. Вочы больш прагныя, чым жывот.

805. Ocŭlis magis habenda fides, quam aurĭbus. Вачам варта больш давяраць, чым вушам.

806. Oleo tranquillius. Спакайнейшае за масла.

807. Oleum addĕre camīno. Дадаваць масла ў агонь.

808. Ollŭla tam fertur ad aquam, quod fracta refertur. Так доўга са збанам па ваду ходзім, пакуль яго не разаб’ем.

809. Omne malum cito accēdit, tarde discēdit. Усякае зло хутка прыходзіць, марудна адыходзіць.

810. Omne nimium nocet. Усё залішняе шкодзіць.

811. Omne vivum ех ovo. Усё жывое выйшла з яйка (Гарвэй).

812. Omnes divitiae virtūti postponendae sunt. Прыстойнасць лепш за ўсякае багацце.

813. Omnes et singŭlos. Разам і паасобку.

814. Omnes homĭnes ad quaestum suum callent. Усе людзі ўмелыя/ведаюць толк у тым, што тычыцца іх выгады.

815. Omnes homĭnes aequāles sunt. Усе людзі аднолькавыя.

816. Omnia fames dulcia facit praeter se ipsam. Голад, апрача самога сябе, усё робіць салодкім.

817. Omnia incipis, nihil absolvis. За ўсё бярэшся — нічога не канчаеш.

818. Omnia mea mecum porto. Усё сваё нашу з сабою.

819. Omnia praeclāra rara. Усё выдатнае рэдка.

820. Omnia tempus habent. Усё мае [свой] час.

821. Omnis musae mancipium. Служка любой музы (г.зн. майстар на ўсе рукі).

822. Omnis sibi malle melius esse quam altĕri. Кожны сябе любіць больш, чым другога.

823. Omnium consensu. З агульнай згоды.

824. Omnium malōrum orīgo otium. Гультайства — пачатак усіх бедаў.

825. Omnium malōrum stultitia est mater. Глупства — маці ўсіх няшчасцяў.

826. Omnium profecto artium medicīna nobilissĭma. З усіх навук, безумоўна, мэдыцына самая высакародная (Гіпакрат).

827. Opĕra et studio. Працай і намаганнем.

828. Oportet vivĕre. Трэба жыць.

829. Optĭmum cibi condimentum est fames. Голад — лепшая прыправа да ежы.

830. Optĭmum medicamentum quies est. Спакой — найлепшыя лекі.

831. Opulentissĭma metalla assidue plenius responsūra fodienti. Каштоўныя металы дастаюцца перш за ўсё таму, хто рупліва капае.

832. Ornāta forma mente praeclāra emĭnet. У вочы кідаецца чароўны выгляд, а не выдатны розум.

833. Orа et labōra. Маліся і працуй.

834. Orа rotundo. Ва ўвесь голас.

835. Orе uno. Аднагалосна (літ.: адным ротам).

836. Osse caret glossa, quandōque tamen terit ossa. Язык не мае косці, але часам расцірае косці.

837. Otium cum dignitāte. Адпачынак з вартасцю, адпачынак з пашанай.

838. Ovem lupo committĕre. Авечку даверыць ваўку.

839. Pallĭda mors aequo pulsat pede paupĕrum tabernas regumque turres. Бледная смерць той жа нагой стукае ў хаціны бедных і палацы цароў.

840. Panem quotidiānum. Хлебу надзённага.

841. Papŭlas observātis aliēnas obsĭti plurĭmis ulcerĭbus. Вы [самі], пакрытыя мноствам язваў, выглядаеце чужыя пухіры.

842. Par comes esse pari consuescit sic et avāri. Роўны — прыяцель роўнаму, скупы — скупому.

843. Par pari referre. Роўным за роўнае аддаваць.

844. Pares cum parĭbus facillĭme congregantur. Роўныя з роўнымі вельмі лёгка сыходзяцца.

845. Pars pro toto. Частка замест цэлага.

846. Parthis mendacior. Ілжывыя больш за парфян.

847. Parturiunt montes, nascētur ridicŭlus mus. Нараджаюць горы, народзіцца смешнае мышаня.

848. Parva delicta aperiunt viam ad majōra. Малыя злачынствы адкрываюць дарогу вялікім.

849. Parvo contentus. Радуйся маламу.

850. Patiāre potius ipse, quam facias scelus. Лепш самому трываць, чым чыніць зло.

851. Patiendo multa veniunt, quae nequeas pati. Хоць ты і шмат можаш трываць, канец цярпенню наступіць.

852. Patiens et fortis se ipsum felīcem facit. Цярплівы і мужны сам сябе робіць шчаслівым.

853. Patientia anĭmi divitias occultas habet. Цярпенне мае скрытыя багацці.

854. Patientia omnia vincit. Цярпенне ўсё перамагае.

855. Patria est commūnis omnium civium parens. Радзіма — агульная маці (для) усіх грамадзян.

856. Pauca verba. Меней словаў.

857. Pauper mutātur, si dives efficiātur. Бедны змяняецца, калі робіцца багатым.

858. Pauperior mendicissĭmo homĭne. Бяднейшы, як толькі мажліва (г.зн. бяднейшы за самага беднага чалавека).

859. Paupertas non est probrum (vitium). Беднасць не загана.

860. Paupertas nоn est vitium. Бедната — не загана.

861. Pax vobiscum! Мір вам!

862. Peculium re, non verbis augētur. Маёмасць павялічваецца справай, а не словамі.

863. Pecuniae omnia oboediunt. Грошам усё скараецца.

864. Pejor avis aetas. Дрэнная птушка — узрост.

865. Pelle sub agnīna latĭtat mens saepe lupīna. Пад авечай шкурай хаваецца часта воўчая душа.

866. Pendĕre tenui filo. Вісець на тонкай нітцы.

867. Per aspĕra ad astra. Праз церні да зорак!

868. Per aversiōnem. Дзеля адцягнення.

869. Per fas ac nefas. Дазволенымі і недазволенымі сродкамі; праўдамі і няпраўдамі.

870. Per me ista trahantur pedĭbus. Што да мяне, то няхай кульгаюць.

871. Per risum multum cognoscĭmus stultum. Па бессэнсоўнаму (літ.: частаму) смеху мы даведаемся дурня.

872. Per se. Само па сабе; у чыстым выглядзе.

873. Pericŭlum in mora. Небяспека ў прамаруджанні.

874. Perpetuum mobĭle. Вечны рух.

875. Personalĭter. Асабіста.

876. Pes gradiens crescit, cornix residendo famescit. Нага расце ад хады, варона галадае ад сядзення.

877. Petitio principii. Выснова з палажэння, якое яшчэ трэба даказаць.

878. Pia desiderāta. Запаветныя мары.

879. Piger ipse sibi obstat. Лянівы сам сабе шкодзіць.

880. Piscāri in turbĭdo. Лавіць рыбу ў мутнай вадзе.

881. Piscem natāre doces. Ты вучыш рыбу плаваць.

882. Plenus rimārum. Увесь у трэшчынах (г.зн. балбатлівы).

883. Plenus venter nоn studet libenter. Поўнае пуза да навукі глуха.

884. Plus potest negāre asĭnus, quam probāre philosŏphus. Дурань можа больш запярэчыць, чым разумны даказаць.

885. Plus valet exiguus quam nullus ad atria clavus. Лепш дрэнны замок у доме, чым ніякі.

886. Plus valet in dextra passer quam quattuor extra. Лепш адзін верабей у правай руцэ, чым чатыры ў паветры.

887. Plus vident ocŭli quam ocŭlus. Два вокі бачаць больш, чым адно.

888. Pocŭlum, mane haustum, restaurat natūram exhaustam. Келіх, які выпілі з раніцы, аднаўляе моц.

889. Pomum compunctum cito corrumpit sibi junctum. Гнілы яблык хутка псуе той, што ляжыць побач.

890. Post cenam stabis aut mille passus meābis. Пасля абеду ўстанеш альбо тысячу крокаў адмераеш.

891. Post factum nullum consilium. Пасля зробленага не патрэбна ніякая парада.

892. Post factum. Пасля падзеі.

893. Post gaudia luctus. Пасля радасці — плач.

894. Post hoc, ergo propter hoc. Пасля гэтага — значыць з прычыны гэтага.

895. Post hoc, nоn est propter hoc. Пасла гэтага — не значыць з-за гэтага.

896. Post homĭnum memoriam. Са спрадвечных часоў.

897. Post mortem medicīna. Пасля смерці лячэнне.

898. Post nubila Phoebus (sol). Пасля хмар — Феб (сонца).

899. Post tenĕbras spero lucem. Спадзяюся на святло пасля змроку.

900. Post vinum verba, post imbrem nascĭtur herba. Пасля віна — слова, пасля дажджу — трава.

901. Potior est, qui prior est. Наймацнейшы той, хто першы.

902. Primorĭbus labris attingĕre alĭquid. Дакрануцца да чаго-небудзь кончыкамі губ (г.зн. павярхоўна азнаёміцца з чым-небудзь).

903. Primum agĕre. Першым чынам дзейнічаць (дзейнічай).

904. Primum nоn nocēre. Першым чынам не шкодзіць.

905. Primum vivĕre. Першым чынам жыць (жыццё).

906. Primus inter pares. Першы сярод роўных.

907. Principia magna saepe parva in exitu. Вялікі пачатак часта канчаецца малым вынікам.

908. Principium et fons. Пачатак і крыніца.

909. Prius quam incipias, consulto, et ubi consuluĕris, matūre factu opus est. Перш чым пачаць, абдумай, калі абдумаеш, варта паспяшыць.

910. Pro bono publĭco. Дзеля агульнай выгады.

911. Pro die. На дзень (дзённая доза лекаў).

912. Pro domo meа (sua). Для сябе; у асабістых інтарэсах; у абарону сваіх спраў.

913. Pro et contra. За і супраць.

914. Pro forma. Для формы, для выгляду.

915. Pro memoria. Дя памяці, у памяць б чым-небузь.

916. Pro ut de lege. Законным шляхам.

917. Probātum est. Адобрана; ухвалена.

918. Prodest cautēla plus quam postrēma querēla. Больш дапаможа своечасовая перасцярога, чым запозненыя папрокі.

919. Propĕra pedem. Прыспешвай.

920. Propria laus sordet. Уласная пахвала выклікае агіду.

921. Propter invidiam. З зайздрасці.

922. Propter necessitātem. З прычыны неабходнасці.

923. Proverbia populōrum sapientia. Прыказкі — народная мудрасць.

924. Prudentia saepe vitantur pericŭla. Дзякуючы разважлівасці мы часта пазбягаем небяспекі.

925. Pugnis et calceis, unguibus et rostro. Кулакамі і нагамі (літ.: чаравікамі), кіпцюрамі і дзюбай.

926. Pulchre sedens melius agens. Добра абдумаеш, лепей зробіш.

927. Pulchrum est praestāre cuncta, nil exigĕre. Цудоўна ўсё даваць і нічога не патрабаваць узамен.

928. Punctum saliens. Важны пункт.

929. Quae nocent, docent. Што шкодзіць, тое вучыць.

930. Qualia quisque geret, talia quisque feret. Як хто будзе сябе паводзіць, так да яго будуць і ставіцца.

931. Quam camus cassus, equus est melior mala passus. Лепш конь благі, чым пустая аброць.

932. Quam cara sint bona, homĭnes carendo intellĭgunt. Людзі разумеюць, якое дарагое здароўе, толькі страціўшы яго.

933. Quam difficĭle est crimen non prodĕre vultu. Як цяжка не выдаць злачынства тварам.

934. Quantum satis. Колькі трэба; удосталь.

935. Quem mos non rexit, vita non inclŭtus exit. Хто не трымаецца закону, зняслаўленым пойдзе на той свет.

936. Qui bibit immodĭce vina, venēna bibit. Хто не ў меру п’е віно, той п’е атруту.

937. Qui bona sectātur, prima bene surgit in hora. Хто імкнецца да багацця, устае да світання.

938. Qui canem alit exterum, hunc praeter lorum nil fit relĭquum. Хто корміць чужога сабаку, у таго нічога, акрамя почапкі, не застанецца.

939. Qui capit uxōrem, litem capit atque dolōrem. Хто бярэ сабе жонку, той набывае сварку і гора.

940. Qui cito laetātur, levĭter dolet et lacrimātur. Хто хутка радуецца, той лёгка смуткуе і плача.

941. Qui comes est stulti, sibi saepe fit ipse labōri. Хто з’яўляецца сябрам дурня, той часта сам сабе шкодзіць.

942. Qui me amat, amat et canem meum. Хто любіць мяне, любіць і майго сабаку.

943. Qui mittit stultum, differt sua commŏda multum. Хто пасылае дурня, той церпіць шмат няўдач.

944. Qui pro quo. Адзін замест другога; гэты замест таго; блытаніна.

945. Qui quaerit alta, is malum vidētur quaerĕre. Хто шукае высока, той шукае сабе бяду.

946. Qui scribit, bis legis. Хто піша, той двойчы чытае; хто запісвае, той лепей запамінае.

947. Qui se ipse laudat, cito derisōrem invĕnit. Хто сам сябе хваліць, той хутка зробіцца пасмешышчам.

948. Qui semel furātur, semper fur habētur. Хто хоць раз украў, назаўсёды злодзеем застанецца.

949. Qui tangit picem, contaminabĭtur. Хто дакранаецца да смалы, пэцкаецца.

950. Qui timet insidias omnes, nullas incĭdit. Хто баіцца ўсякай пасткі, той не трапляе ні ў адну з іх.

951. Qui totum vult, totum perit. Хто ўсяго жадае, усё губляе.

952. Qui vitat molam, vitat farīnam. Хто пазбягае млына, пазбягае і мукі.

953. Qui vitŭlum tollet, taurum subduxĕrit idem. Хто зносіць цяля, украдзе і быка.

954. Quibuscumque viis. Якімі бы то ні было шляхамі.

955. Quid ipse sis, non guid habeāris, intĕrest. Важна, які ты на самай справе, а не за каго цябе прымаюць.

956. Quidquid est plus quam necesse, possidentes deprĭmit. Усё, што звыш неабходнага, губіць валадароў.

957. Quidquid in buccam venĕrit, stultus loquĭtur. Дурны гаворыць усё, што прыйдзе ў галаву.

958. Quidquid nummis praesentĭbus opta, et fiet. Маючы грошы, жадай усяго, чаго хочаш, і яно збудзецца.

959. Quilĭbet fortūnae suae faber. Кожны сам каваль свайго шчасця.

960. Quis homĭnum sine vitiis. Хто з людзей нарадзіўся без заганаў.

961. Quisquis homo bene scit, ipsum quo calceus urget. Кожны чалавек добра ведае, дзе яму цісне чаравік.

962. Quo plus honōris, eo plus onĕris. Чым больш гонару, тым большы цяжар.

963. Quo plus sunt potae, plus sitiuntur aquae. Чым больш п’юць, тым больш хочацца.

964. Quod caret alterna requie, durabĭle non est. Што не чаргуецца з адпачынкам, не бывае трывалым.

965. Quod cibus aliis, aliis est atrum venēnum. Што для адных — ежа, для другіх — згубная атрута.

966. Quod cito fit, cito perit. Што хутка робіцца, хутка гіне.

967. Quod clausum in pectŏre, hoc in lingua promptum habeo. Што ўтоена на сэрцы, тое відавочна маю на языку.

968. Quod erat demonstrandum. Што і патрабавалася давесці.

969. Quod fuit, numquam revertētur. Што было, тое ніколі не вернецца.

970. Quod habet, non numĕrat. Што хто мае, таго не цэніць.

971. Quod hodie non est, cras erit. Чаго няма сёння, будзе заўтра.

972. Quod in corde sobrii, id est in lingua (in ore) ebrii. Што на сэрцы ў цвярозага, тое на языку ў п’янага.

973. Quod licet Jovi, nоn licet bovi. Што дазволена Юпіцеру, тое не дазволена быку.

974. Quod non licet, acrius urit. Што не дазволена, мацней узбуджае.

975. Quod non videt ocŭlus, cor non dolet. Чаго не бачыць вока, аб тым сэрца не смуткуе.

976. Quod satis est, cui contingit, nil amplius optet. У кожнага ёсць дастаткова, не трэба шукаць/жадаць большага.

977. Quot homĭnes, tot sententiae. Колькі галоваў, столькі ж і розумаў; колькі людзей, столькі думак.

978. Radix saepe mala prodūcit pessĭma mala. Ад дрэннага кораня часта бываюць вельмі дрэнныя яблыкі.

979. Raro lupi lenti praebentur fercŭla denti. Калі на ваўка лянота нападае, рэдка што яму на зуб трапляе.

980. Rastro dentāto prata parāta dato. Касі лугі, калі паспелі.

981. Ratio contra vim parum valet. Розум перад/у параўнанні з сілай мала значыць.

982. Re labor est dulcis, quia non pluit usus hiulcis. Праца карысная, таму што дабро не льецца дажджом у рот.

983. Recte faciendo nemĭnem time. Калі сумленна дзейнічаеш, нікога не бойся.

984. Reddĕre vitam pro patria. Аддаць жыццё за радзіму.

985. Rem cum cura age. Вядзі справу дбайна.

986. Remōtis testĭbus. Без сведак.

987. Repetitio est mater studiōrum. Паўтарэнне — маці навучання.

988. Res inquiēta est in se ipsam felicitas. Шчасце само па сабе справа неспакойная.

989. Res mala vir malus est, mala femĭna pessĭma res est. Дрэнны муж — палова бяды, дрэнная жонка — цэлая бяда.

990. Respĭce finem. Прадугледжвай вынік.

991. Restitutio ad intĕgrum. Поўнаe аднаўленне.

992. Restrictīve et conditionalĭter. Абмежавана і ўмоўна.

993. Ridens verum dicĕre. Смяючыся, гаварыць праўду.

994. Risu corruĕre. Падаць ад смеху.

995. Roganti melius quam imperanti pareas. Хутчэй паслухаеш таго, хто просіць, чым таго, хто загадвае.

996. Saepe dissimulāre satius, quam vel ulcisci fuit. Часта лепш не звяртаць увагі на нешта, чым помсціць.

997. Saepe est etiam olĭtor valde opportūne locūtus. Часта нават агароднік вельмі ўдала скажа.

998. Saepe est etiam sub palliŏlo sordĭdo sapientia. Часта і пад брудным адзеннем тоіцца мудрасць.

999. Saepe facit piĕtas hoc, [quod] nequit ipsa potestas. Часта каханне робіць тое, [чаго] не можа зрабіць улада.

1000. Sal patriae pluris faciendus, quam hospĭtis mensa. Родную соль варта цаніць больш, чым чужы абед.

1001. Saltāre ad tibiam alicujus. Танцаваць пад чыюсьці флейту.

1002. Salus popŭli suprēma lex. Дабрабыт народа — вышэйшы закон.

1003. Sancta sanctōrum. Святая святых.

1004. Sanior est pisce. Здаравейшы за рыбу.

1005. Sano non paret dolor, aegro quantus amāret. Здаровы не адчувае болю, які ўласцівы хвораму.

1006. Sapienti sat. Разумнаму досыць; разумны зразумее.

1007. Sapientia in exĭtu canĭtur. Розум хваляць, калі справа закончана.

1008. Scelĕre velandum est scelus. Пакрываць ліхадзейства ёсць ліхадзейства.

1009. Scientia potentia est. Веды — моц.

1010. Sed semel insanivĭmus omnes. Аднойчы мы ўсе бываем вар’ятамі.

1011. Semel in laqueum vulpes. Калі-небудзь ліса [трапляе] у пастку.

1012. Semper gracŭlus assĭdet gracŭlo. Галка заўсёды сядзіць побач з галкай.

1013. Semper idem. Заўжды адно і тое ж.

1014. Semper in motu. Заўжды ў руху; вечны рух.

1015. Semper Saturnalia agĕre. Заўсёды святкаваць Сатурналіі.

1016. Semper virens. Вечнае юнацтва.

1017. Semper vocis et silentii temperamentum tene. Прытрымлівайся заўсёды памяркоўнасці ў размове і маўчанні.

1018. Sensus veris. Пачуццё вясны.

1019. Sequĭtur superbos ultor a tergo Deus. Услед за ганарыстым ідзе помста Божая.

1020. Seris venit usus ab annis. Вопыт прыходзіць з гадамі.

1021. Sero est in pericŭlis consilium quaerĕre. Позна шукаць параду ў час небяспекі.

1022. Sero paras stabŭlum tauros jam fure trahente. Позна будаваць хлеў, калі злодзей ужо цягне валоў.

1023. Sero sapiunt Phryges, dummŏdo sapiant. Па становяцца раумыі фрыгійцы, толькі б разумнелі.

1024. Sero venientĭbus ossa. Хто позна прыходзіць, таму — косці.

1025. Sero, verum aliquando tamen. Позна, але праўда нарэшце [выяўляецца].

1026. Serram cum alĭquo ducĕre. Пілаваць з кім-небудзь (г.зн. сварыцца).

1027. Serva me, servābo me. Выручы мяне, выручу цябе.

1028. Si cucŭlum doceas, non ejus cantĭca mutas. Як бы ты ні вучыў зязюлю, спеваў яе не зменіш.

1029. Si non possis, quod velis, velis id, quod possis. Калі ты не можаш [зрабіць] таго, што хочаш, жадай таго, што можаш.

1030. Si quis amat piscem, debet sua crura madēre. Калі хто любіць рыбу, ён вымушаны замачыць свае ногі.

1031. Si vera narrētis, non opus sit testĭbus. Калі гаворыце праўду, сведкі не патрэбныя.

1032. Sibi bene facit, qui bene facit amīco. Сабе робіць дабро той, хто робіць яго сябру.

1033. Sic transit gloria mundi. Так праходзіць зямная хвала.

1034. Sidĕra caelo addĕre. Дабаўляць зоркі да неба.

1035. Simia simia est, etiam si aurea gestet insignia. Малпа застаецца малпай і ў залатых знаках узнагароды.

1036. Similia similĭbus curantur. Падобнае вылечваецца падобным.

1037. Simĭlis simĭli gaudet. Падобны падобнаму радуецца.

1038. Simul ac quis misertus est, memoria interiit. Як толькі хто робіцца бедным, аб ім ніхто не ўспамінае.

1039. Sine ira et studio. Без гневу і прыхільнасці (Тацыт); аб’ектыўна.

1040. Sinistro pede assurgĕre. Уставаць з левай нагі.

1041. Sint, ut sunt, aut nоn sint. Хай будзе так, як ёсць, або хай зусім не будзе.

1042. Sit tibi consultum: muliĕrum spernĕre vultum. Вось табе добрая парада: пагарджай жаночай прыгажосцю.

1043. Sit tibi terra levis. Хай будзе табе лёгкая зямля (прамова нябожчыкам).

1044. Sol lucet omnĭbus. Сонца свеціць для ўсіх.

1045. Specie formōsa, mente odiōsa. З выгляду чароўна, душой непрыемна.

1046. Specie. Па выглядзе.

1047. Spero meliōra. Спадзяюся на лепшае.

1048. Spes melior plebis semel «accĭpe», quam bis «habēbis». Людзям больш да душы раз «бяры», чым два разы «будзеш мець».

1049. Spes sola homĭnem in miseriis solātur. Надзея — адзінае суцяшэнне людзей у няшчасці.

1050. Sponte sua. Па ўласным жаданні.

1051. Stagnum litus edit, torrens properando recēdit. Ціхая вада падмывае берагі, бурны паток, хутка пранёсшыся, адступае.

1052. Stat sua cuīque dies. Кожнаму наканаваны свой дзень.

1053. Statim atque instanter. Адразу і неадкладна.

1054. Status praesens. Сапраўднае становішча.

1055. Stipĭte momenta nulla sunt fune retenta. Час не прывязаны да ствала дрэва канатам.

1056. Stulti qui crescunt, stulti sunt, quando senescunt. Хто дурнем у сталым узросце быў, той будзе ім і ў старасці.

1057. Stultitia est venātum ducĕre invītas canes. Неразумна весці сабак на паляванне сілком.

1058. Stultitia pacātum et quiētum habet nihil. Глупства не ведае ні згоды, ні спакою.

1059. Stultus est, qui cupĭda cupiens cupienter cupit. Неразумны той, хто заўзята прагне ажыццявіць усе жаданні.

1060. Stultus nil celat, quod habet sub corde revēlat. Дурны нічога не тоіць, што ў сэрцы мае — адкрывае.

1061. Sua cuīque patria jucundissĭma est. Кожнаму свая радзіма самая лепшая.

1062. Sua quisque pericŭla nescit. Ніхто не ведае сваёй небяспекі.

1063. Suadelae multae fabricabunt atria stulta. Чым больш парад, тым горшы дом.

1064. Suae quisque fortūnae faber. Кожны сам каваль свайго лёсу.

1065. Suae vitae durius consulĕre. Жорстка абысціся са сваім жыццём.

1066. Sub nive quod tegĭtur, dum nix perit, inveniētur. Калі растае снег, тое, што пад снегам, выяўляецца.

1067. Summa sedes non capit duos. На высокім крэсле не бывае дваіх.

1068. Superflua non nocent. Залішняе не шкодзіць.

1069. Surdo canĕre. Спяваць глухому.

1070. Surge et age! Падніміся і дзейнічай!

1071. Sursum corda! Вышэй галаву!

1072. Sus magis in caeno gaudet, quam fonte serēno. Свінні больш падабаецца ў гразкай лужы, чым у чыстай крыніцы.

1073. Suum cuīque mos est. У кожнага свой нораў/звычай.

1074. Suum cuīque. Кажнаму сваё.

1075. Suus rex regīnae placet. Кожнай царыцы падабаецца свой цар.

1076. Tabŭla ex naufragio. Дошка пры караблекрушэнні.

1077. Tacēre est optĭmum et pro virĭbus sapĕre. Лепш за ўсё маўчаць і быць мудрым па меры сіл.

1078. Tam deest avāro, quod habet, quam quod non habet. Скупому ў аднолькавай ступені не хапае і таго, чаго не мае, і таго, што ў яго ёсць.

1079. Temperantia est custos vitae. Памяркоўнасць — захавальніца жыцця.

1080. Tempŏra mutāntur et nos mutantur in illis. Час змяняецца і мы змяняемся разам з ім (Авідый).

1081. Tempŏri parce. Беражы час.

1082. Tempus minuit luctus maestăque corda juvat. Час памяншае смутак і супакойвае журботныя сэрцы.

1083. Tempus nemĭni. Час нікога (не чакае).

1084. Terra incognĭta. Невядомая зямля; нязведаны край.

1085. Terra paterna. Родная зямля.

1086. Tertium nоn datur. Трэцяга не дадзена.

1087. Testūdo volat. Чарапаха лётае (пра недарэчнае).

1088. Tota re perspecta. Прыняўшы ўсё да ўвагі.

1089. Totus de capsŭla. Увесь са шкатулкі (аб франтах).

1090. Tradĭdit mundum disputationĭbus. Спрэчкі загубілі мір.

1091. Tres faciunt collegium. Трое складаюць калегію (збор).

1092. Tuam ipse terram calca. Тапчы сам сваю зямлю (г.зн. няхай кожны выконвае сваё жыццёвае прызначэнне).

1093. Turpe est aliud loqui, aliud sentīre. Ганебна адно гаварыць, а другое думаць.

1094. Tuto, cito, jucunde. Бяспечна, хутка, прыемна.

1095. Tympăna eloquentiae. Бубны красамоўства.

1096. Ubi concordia, ibi victoria. Дзе згода, там і перамога.

1097. Ubi dolet, ibi manus adhibēmus. Дзе баліць, туды рукі цягнем.

1098. Ubi leōnis pellis defĭcit, vulpīnam induendam esse. Дзе няма шкуры льва, там варта надзяваць шкуру лісы.

1099. Ubi multa capĭta, ibi nullum consilium. Дзе шмат галоў, там мала карысці.

1100. Ubi opes, ibi amīci. Дзе багацце, там і сябры.

1101. Ultĭma nos omnes effĭcit hora pares. Апошні час усіх нас робіць роўнымі.

1102. Ultĭma ratio. Апошні доказ; рашучы аргумент.

1103. Umbram suam metuit. Сваго ценю спужаўся.

1104. Una hirundo nоn facit ver. Адна ластаўка не робіць вясны.

1105. Uncum se praebet quod curvum crescĕre debet. Робіцца крывым тое, што расце крыва.

1106. Unīus dementia effĭcit multos. Шаленства аднаго перадаецца многім.

1107. Unum malo datum quam promissum geminātum. Лічу за лепшае, каб адзін раз далі, чым двойчы паабяцалі.

1108. Unus dies gradus est vitae. Адзін дзень — прыступка ў лесвіцы жыцця.

1109. Unus flos non facit ver. Адна кветка не робіць вясны.

1110. Unus vir nullus vir. Адзін чалавек — ніякі чалавек/нічога не значыць.

1111. Usus est optĭmus magister. Досвед — найлепшы настаўнік.

1112. Ut fructus florem, sequĭtur dulcendo labōrem. Як кветка не бывае без плода, так праца не бывае без асалоды.

1113. Ut legas messem, debes praemittĕre semen. Каб сабраць ураджай, ты павінен папярэдне кінуць семя.

1114. Ut quisque est doctissĭmus, ita est modestissĭmus. Хто разумней, той сціплей.

1115. Ut salūtas, ita salutabĕris. Як вітаеш ты, так будуць вітаць і цябе.

1116. Ut supra. Як сказана вышэй.

1117. Utĕre consilio, licet omnia novĕris arte. Карыстайся парадай — і ўсё глыбока зазнаеш.

1118. Utilĭtas alĭqua sequĭtur post tristia damna. Нейкая карысць ідзе за сумнай стратай.

1119. Utrăque mundātur, dum palma palma lavātur. Абедзве рукі робяцца чыстымі, калі рука руку мые.

1120. Uxor erat qualis, herbārum coctio talis. Якая была жонка, такім быў і абед.

1121. Uxōri nubĕre suae. Быць жонкай у сваёй жонкі.

1122. Vacua arista super plenas emĭnet. Пусты колас тырчыць над поўнымі.

1123. Vae victis. Гора пераможаным.

1124. Vanĭtas pulchritūdo. Прыгажосць — прывіднасць.

1125. Veni, vidi, vici. Прыйшоў, убачыў, перамог (Гай Юлій Цэзар).

1126. Venter cibi avĭdus praecepta non audit. Галодны страўнік не слухае павучанняў.

1127. Verba ligant homĭnes, taurōrum cornua funes. Словы звязваюць людзей, вяроўкі — рогі быкоў.

1128. Verba magistri. Словы настаўніка.

1129. Verbātim. Слова ў слова.

1130. Vere est miser, culpa est sua quisquis miser. Той сапраўды няшчасны, хто няшчасны па сваёй віне.

1131. Verus amīcus amīci nunquam obliviscĭtur. Праўдзівы сябар ніколі не забывае сябра.

1132. Vetĕrem reminiscendo injuriam, invītas novam. Успамінаючы старую крыўду, выклікаеш новую.

1133. Veto! Забараняю!

1134. Vi et armis. Сілаю ды зброяй.

1135. Via scientiārum. Шлях да ведаў; дарога ведаў.

1136. Vice versa. Наадварот, адваротна.

1137. Vinēta sua caedĕre. Сяы вой вінаграднік.

1138. Vinum locūtum est. Сказала віно.

1139. Vir magni ingenii. Чалавек вялікага розуму.

1140. Vires unītae agunt. Сілы дзейнічаюць сумесна.

1141. Virĭbus unītis. Аб’яднанымі намаганнямі.

1142. Vis medicātrix natūrae. Гаючая сіла прыроды.

1143. Vis veritātis maxĭma est. Сіла праўды вельмі вялікая.

1144. Vita sine amīcis tristitia est. Жыццё без сяброў сумнае.

1145. Vita sine libertāte nihil. Жыццё без волі нішто.

1146. Vita sine littĕris mors est. Жыццё без навукі смерць (Гарвэй).

1147. Vivas frugālis, ut res est materiālis. Жыві памяркоўна, як дазваляе тваё багацце.

1148. Vox audīta latet, littĕra scripta manet. Сказанае слова знікае, напісаная літара застаецца.